Η Ιταλία προωθεί αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζεται η προτεραιότητα στους κυκλικούς κόμβους. Το Συμβούλιο Υπουργών έδωσε την πρώτη έγκριση σε προκαταρκτικό σχέδιο μεταρρύθμισης του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, το οποίο βρίσκεται πλέον υπό εξέταση από τις αρμόδιες κοινοβουλευτικές επιτροπές. Κεντρική πρόβλεψη είναι ότι όποιος εισέρχεται στον κυκλικό κόμβο θα πρέπει να παραχωρεί προτεραιότητα στα οχήματα που κινούνται ήδη μέσα σε αυτόν, εκτός αν η σήμανση ορίζει διαφορετικά.

Η αλλαγή έχει ιδιαίτερη πρακτική σημασία για όσους κινούνται με μοτοσυκλέτα ή αυτοκίνητο στην Ιταλία, επειδή το σχέδιο δεν περιορίζεται στην είσοδο. Περιλαμβάνει κανόνες για την επιλογή λωρίδας στους μεγαλύτερους κόμβους, τη μετακίνηση προς την έξοδο και τη χρήση των φλας. Ωστόσο, πρόκειται ακόμη για σχέδιο νομοθετικού διατάγματος και όχι για κανόνα που έχει τεθεί σε ισχύ. Μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία, οι οδηγοί οφείλουν να ακολουθούν το ισχύον πλαίσιο και τη σήμανση κάθε συγκεκριμένου κόμβου.

Τι ισχύει σήμερα

Το άρθρο 145 του ισχύοντος ιταλικού Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας αντιμετωπίζει τον κυκλικό κόμβο ως κανονική διασταύρωση. Όταν δεν υπάρχει σχετική σήμανση, εφαρμόζεται η γενική αρχή της προτεραιότητας από δεξιά. Αυτό σημαίνει ότι, θεωρητικά, το όχημα που κινείται ήδη στον δακτύλιο μπορεί να χρειαστεί να παραχωρήσει προτεραιότητα σε εκείνο που επιχειρεί να εισέλθει.

Στην καθημερινή κυκλοφορία, η εικόνα είναι συνήθως διαφορετική επειδή στην είσοδο των περισσότερων ιταλικών κυκλικών κόμβων υπάρχει πινακίδα «Παραχώρηση προτεραιότητας», συχνά μαζί με αντίστοιχη οριζόντια διαγράμμιση. Έτσι, οι οδηγοί που εισέρχονται υποχρεώνονται να περιμένουν την κυκλοφορία μέσα στον δακτύλιο. Αν όμως η πινακίδα αφαιρεθεί, φθαρεί, καταστραφεί ή λείπει, επανέρχεται η νομική αβεβαιότητα που συνδέεται με την προτεραιότητα από δεξιά. Η κατάσταση μπορεί να οδηγήσει σε διαφορετικές ερμηνείες μετά από σύγκρουση και σε διαφωνίες μεταξύ ασφαλιστικών εταιρειών.

Η προτεινόμενη αλλαγή στην είσοδο

Το σχέδιο μεταφέρει την προτεραιότητα των οχημάτων που βρίσκονται ήδη στον δακτύλιο από τη σήμανση σε έναν ενιαίο κανόνα εθνικής εφαρμογής. Ο οδηγός που πλησιάζει την είσοδο θα πρέπει να μειώνει ταχύτητα και, όταν χρειάζεται, να σταματά ώστε να περάσουν τα οχήματα που κινούνται ήδη μέσα στον κόμβο. Η ρύθμιση προβλέπει διαφορετική σήμανση μόνο όπου αυτή υπάρχει και ορίζει άλλη κυκλοφοριακή διάταξη.

Σύμφωνα με την εκτίμηση που συνοδεύει την πρόταση, πάνω από το 95% των κυκλικών κόμβων στην Ιταλία λειτουργεί ήδη με το μοντέλο αυτό, δηλαδή με ανεστραμμένο τρίγωνο «Παραχώρηση προτεραιότητας» πριν από την είσοδο. Για την πλειονότητα των οδηγών, επομένως, η καθημερινή συμπεριφορά πιθανότατα θα αλλάξει ελάχιστα. Η βασική διαφορά θα εμφανιστεί στους κόμβους όπου η κατακόρυφη ή η οριζόντια σήμανση δεν υπάρχει, δεν διακρίνεται καθαρά ή έχει πέσει μετά από κακοκαιρία ή προηγούμενο τροχαίο.

Κανόνες για τις λωρίδες και τις εξόδους

Σε κυκλικούς κόμβους με δύο ή περισσότερες λωρίδες, το σχέδιο περιγράφει για πρώτη φορά με συγκεκριμένο τρόπο τη θέση του οχήματος ανάλογα με την πορεία που θα ακολουθήσει. Όποιος κατευθύνεται προς την πρώτη έξοδο στα δεξιά θα πρέπει να εισέρχεται στην εξωτερική, δεξιά λωρίδα και να παραμένει σε αυτήν. Η επιλογή αυτή αφορά την άμεση έξοδο και δεν αφήνει περιθώριο για μετάβαση σε εσωτερική λωρίδα χωρίς λόγο.

Για κίνηση ευθεία, για έξοδο που βρίσκεται αριστερά σε σχέση με τον άξονα εισόδου ή για αναστροφή, προβλέπεται η εσωτερική λωρίδα, δίπλα στην κεντρική νησίδα. Ο κανόνας εφαρμόζεται ακόμη και όταν δεν υπάρχει άλλο όχημα στον δακτύλιο. Με αυτόν τον τρόπο, η προτεινόμενη ρύθμιση επιχειρεί να συνδέσει την επιλογή λωρίδας με την έξοδο που έχει επιλέξει ο οδηγός, αντί να αφήνει όλη τη διαδικασία στην ερμηνεία της στιγμής.

Η έξοδος από την εσωτερική λωρίδα δεν γίνεται απευθείας. Ο οδηγός πρέπει πρώτα να μετακινηθεί με ασφάλεια προς την εξωτερική λωρίδα και να παραχωρήσει προτεραιότητα στα οχήματα που βρίσκονται ήδη εκεί. Η αλλαγή πορείας πρέπει να δηλώνεται εγκαίρως με το φλας. Το αναμμένο φλας δείχνει την πρόθεση του οδηγού, δεν του παραχωρεί όμως προτεραιότητα έναντι οχήματος που κινείται ήδη στη δεξιά λωρίδα.

Πρόστιμα και επόμενα στάδια

Η μη παραχώρηση προτεραιότητας κατά την είσοδο στον κυκλικό κόμβο συνδέεται στο σχέδιο με τις κυρώσεις του άρθρου 145. Το διοικητικό πρόστιμο προβλέπεται από 167 έως 665 ευρώ, ενώ παράλληλα αφαιρούνται 5 βαθμοί από την άδεια οδήγησης. Για οδηγό που θα διαπράξει την ίδια παράβαση τουλάχιστον δύο φορές μέσα σε διάστημα δύο ετών, προβλέπεται επιπλέον αναστολή της άδειας για έναν έως τρεις μήνες.

Οι επιτροπές της Βουλής και της Γερουσίας καλούνται να γνωμοδοτήσουν για το σχέδιο έως τα μέσα Ιανουαρίου 2027. Στη συνέχεια, το κείμενο αναμένεται να επιστρέψει στο Συμβούλιο Υπουργών, ώστε να εξεταστούν οι παρατηρήσεις και να ακολουθήσει η οριστική έγκριση. Εφόσον ολοκληρωθούν αυτά τα στάδια, προβλέπονται η δημοσίευση στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και η έναρξη ισχύος. Μέχρι τότε, στην Ιταλία εφαρμόζονται οι υφιστάμενοι κανόνες, με ιδιαίτερη προσοχή στη σήμανση πριν και πάνω στον κυκλικό κόμβο.