Στη Honda ο ήχος μιας μοτοσυκλέτας δεν είναι η τελευταία πινελιά που προστίθεται όταν ολοκληρωθεί ο κινητήρας και επιλεγεί η εξάτμιση. Είναι μέρος της εξέλιξης του οχήματος και συνδέεται με την καύση, την απόκριση στο γκάζι και τον τρόπο με τον οποίο ο αναβάτης αντιλαμβάνεται τη λειτουργία του συνόλου. Ο Takatoshi Tatsumi, ειδικός της Honda στον τομέα NVH —θόρυβος, δονήσεις και σκληρότητα λειτουργίας— περιγράφει μια διαδικασία όπου η χροιά, ο ρυθμός και η ένταση εξετάζονται με την ίδια σοβαρότητα που θα δινόταν σε άλλα τεχνικά χαρακτηριστικά.

Η βασική διόρθωση σε μια συνηθισμένη αντίληψη είναι ότι ο ήχος δεν δημιουργείται αποκλειστικά στην εξάτμιση. Η καύση και ο ίδιος ο κινητήρας παράγουν το αρχικό ακουστικό υλικό, ενώ η εξάτμιση το φιλτράρει και το διαμορφώνει. Η δουλειά αυτή μπορεί να απαιτήσει εκτεταμένο πειραματισμό: για την CB750 Hornet δοκιμάστηκαν σχεδόν εκατό διαφορετικές διαμορφώσεις μέχρι να βρεθεί η επιθυμητή «φωνή». Το παράδειγμα δείχνει γιατί ο ήχος μιας σύγχρονης μοτοσυκλέτας δεν είναι απλώς θέμα τελικού ή ανοίγματος εξάτμισης.

Οι κανονισμοί δεν μετρούν μόνο την εξάτμιση

Οι εγκρίσεις θορύβου αφορούν την ολοκληρωμένη μοτοσυκλέτα. Αυτό σημαίνει ότι ο μηχανικός που ασχολείται με τον ήχο πρέπει να γνωρίζει ολόκληρο το όχημα και να συνεργάζεται με διαφορετικές ομάδες εξέλιξης. Οι κανονισμοί θέτουν όρια, αλλά ταυτόχρονα αναγκάζουν τους μηχανικούς να αποφασίσουν ποια χαρακτηριστικά αξίζει να διατηρηθούν και πού μπορούν να γίνουν συμβιβασμοί. Για τον Tatsumi, η συμμόρφωση δεν είναι μόνο περιορισμός· μπορεί να οδηγήσει σε πιο δημιουργικές λύσεις, εφόσον ο στόχος δεν είναι απλώς ένας χαμηλότερος αριθμός στη μέτρηση.

Η Honda περιγράφει τον καλό ήχο ως ισορροπία ανάμεσα στη χροιά και την ένταση. Μια ευχάριστη χροιά χωρίς επαρκή ένταση δεν φτάνει στον ακροατή, ενώ ένας υπερβολικά δυνατός ήχος μπορεί να γίνει ενοχλητικός. Η σωστή ρύθμιση πρέπει να λειτουργεί μέσα στην πραγματική εμπειρία οδήγησης και όχι μόνο σε μια εργαστηριακή αξιολόγηση. Ο Tatsumi υποστηρίζει επίσης ότι ο αναβάτης και οι άνθρωποι γύρω από τη μοτοσυκλέτα ακούν ουσιαστικά το ίδιο ηχητικό γεγονός. Ο χώρος, οι ανακλάσεις και οι αντηχήσεις μεταβάλλουν την εμπειρία, όχι όμως την κοινή βάση του ήχου.

Hornet και Transalp με κοινό ηχητικό παλμό

Για τον Tatsumi, η στιγμή που αποκαλύπτει τον χαρακτήρα ενός κινητήρα είναι η εκκίνηση. Το πρώτο άκουσμα συμπυκνώνει τη δουλειά που έχει προηγηθεί και δείχνει αν το αποτέλεσμα έχει αποκτήσει την επιθυμητή ζωντάνια. Τα μοντέλα για τα οποία δηλώνει μεγαλύτερη υπερηφάνεια είναι η CB750 Hornet και η XL750 Transalp του 2023. Ήταν οι πρώτες μεγάλου κυβισμού FUN μοτοσυκλέτες των οποίων μια πλήρης αλλαγή μοντέλου πέρασε από τη δική του πορεία εξέλιξης.

Η κοινή ιδέα για τις δύο μοτοσυκλέτες ήταν ένας παλμός που δυναμώνει μαζί με τις στροφές. Η δυσκολία ήταν ότι η αύξηση της έντασης έφερνε συχνά και ανεπιθύμητα ηχητικά στοιχεία. Παράλληλα, ο ήχος που αναζητούσε η ομάδα δεν μπορούσε να επιβαρύνει τις επιδόσεις. Η λύση ήταν να απομονωθούν τα στοιχεία που προσέθεταν πραγματικό χαρακτήρα και να περιοριστούν όσα δημιουργούσαν απλώς θόρυβο. Έτσι, το sound design γίνεται επιλογή και ισορροπία, όχι διαγωνισμός έντασης.

Ο κινητήρας ως μουσικό όργανο

Ο Tatsumi αντιμετωπίζει τον κινητήρα σαν ένα είδος μουσικού οργάνου, χωρίς να προσπαθεί να τον κατατάξει σε συγκεκριμένη κατηγορία. Αυτό που τον ενδιαφέρει περισσότερο είναι η απόκριση του ήχου στην εντολή του γκαζιού. Όταν η μοτοσυκλέτα ανταποκρίνεται με τρόπο που ικανοποιεί τον αναβάτη, δημιουργείται μια σχέση παρόμοια με εκείνη ενός μουσικού με το όργανό του. Δεν έχει σημασία μόνο η νότα ή η ένταση, αλλά η αλληλεπίδραση κατά την οδήγηση.

Για να περιγράψει τον ιδανικό ήχο, χρησιμοποιεί τρεις μουσικούς όρους. Ο ρυθμός είναι ο παλμός που προκύπτει από τα διαστήματα ανάμεσα στις αναφλέξεις. Η αρμονία αφορά τον τρόπο με τον οποίο συνυπάρχουν οι διαφορετικοί ήχοι και αν το αποτέλεσμα είναι καθαρό ή θαμπό. Το crescendo είναι η αίσθηση προσμονής που εντείνεται όταν ο ήχος γίνεται πιο παρών με την άνοδο των στροφών. Ως παράδειγμα αναφέρει την αλλαγή που συνδέουν οι αναβάτες με το VTEC του VFR800.

Η Honda έχει μετατρέψει αυτή την περιγραφική γλώσσα σε εσωτερικό πλαίσιο αξιολόγησης. Ο ήχος της εξάτμισης εξετάζεται με βάση τον παλμό, το βάθος και τον σπορ χαρακτήρα. Η συσσωρευμένη βασική έρευνα βοηθά τις ομάδες να συζητούν μια υποκειμενική εντύπωση με πιο κοινό και σταθερό λεξιλόγιο, αντί να εξαρτώνται αποκλειστικά από το προσωπικό γούστο ενός ειδικού.

Δεν υπάρχει μία ενιαία «φωνή» Honda

Η Honda δεν προσπαθεί να κάνει όλους τους κινητήρες της να ακούγονται ίδιοι. Ο Tatsumi λέει ότι μπορεί να ξεχωρίσει μια Honda από τον ήχο της, όμως αυτή η αναγνωρισιμότητα δεν αποτελεί καθολικό στόχο εξέλιξης. Μοντέλα με μακρά ιστορία μπορούν να διατηρούν μια ηχητική παράδοση, ενώ κάθε νέα μοτοσυκλέτα αξιολογείται σύμφωνα με το concept της και τα πρότυπα ποιότητας της Honda.

Αν το concept απαιτεί αισθησιακό ήχο, αυτό μπορεί να επηρεάσει τις προδιαγραφές της καύσης από νωρίς. Αν όμως προτεραιότητα έχουν η ισχύς, το κόστος ή οι επιδόσεις, ο ήχος δεν πρέπει να εξελιχθεί σε εμπόδιο. Η CB1000 Hornet και η CB1000F αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα: μπορούν να έχουν διαφορετική ηχητική προσωπικότητα παρότι χρησιμοποιούν τον ίδιο κινητήρα. Ο Tatsumi εκτιμά ακόμη ότι ένας ήχος που θεωρείται καλός στην Ιαπωνία μπορεί να λειτουργεί και σε άλλες χώρες· μεγαλύτερη σημασία έχει η ανάλυση του πελάτη-στόχου και η εμπειρία που θέλει να του προσφέρει η μοτοσυκλέτα.

Η σιωπή ως επιλογή στις ηλεκτρικές μοτοσυκλέτες

Η ηλεκτροκίνηση αλλάζει το ερώτημα. Η Honda WN7 έχει παρουσιαστεί ως ηλεκτρική μοτοσυκλέτα με έμφαση στη σιωπή. Η τελική μετάδοση με ιμάντα και η απομάκρυνση περιττών πηγών θορύβου αφήνουν περισσότερο χώρο στους ήχους του αέρα, της ασφάλτου και του περιβάλλοντος. Σε μια πρώτη δοκιμή του Τύπου, η αίσθηση περιγράφηκε ως σχεδόν απόλυτη σιωπή, ενώ η φιλοσοφία «Be the Wind» αντιμετωπίζει αυτή τη σιωπή ως συνειδητή επιλογή και όχι ως κενό.

Ο Tatsumi δεν θεωρεί αναγκαίο οι ηλεκτρικές μοτοσυκλέτες να μιμηθούν τους κινητήρες εσωτερικής καύσης με τεχνητά ηχητικά εφέ. Υπάρχει, κατά την άποψή του, ισχυρή ζήτηση για αθόρυβη ηλεκτρική μετακίνηση και η νέα τεχνολογία μπορεί να αποκτήσει δικό της μουσικό χαρακτήρα μέσα από αυτή τη σιωπή. Η Honda δεν έχει ακόμη ξεκάθαρη απάντηση για το πώς θα σχεδιαστεί ο συγκεκριμένος χαρακτήρας. Αυτή η εκκρεμότητα έχει ενδιαφέρον, επειδή αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας νέας ακουστικής γλώσσας αντί για απλή αντιγραφή του παρελθόντος.

Ο αγαπημένος ήχος του Tatsumi, πάντως, δεν προέρχεται από μοτοσυκλέτα. Είναι ο οξύς ήχος του V12 της Honda στη Formula 1, συνδεδεμένος με τον Ayrton Senna, καθώς ανεβαίνει μέχρι τον περιοριστή. Η μεταφορά αυτού του ήχου σε μοτοσυκλέτα παραγωγής δεν είναι ρεαλιστικός στόχος. Εξηγεί όμως γιατί ο ήχος παραμένει σημαντικός: όχι ως επίδειξη έντασης, αλλά ως σύνδεση της μηχανικής λειτουργίας με το συναίσθημα του αναβάτη.